Marzec 2017

Wielkopostne Koscioły Stacyjne Krakowa 2017r.

Tradycja Liturgii stacyjnej zrodziła się w Rzymie – zasadniczo z dwóch źródeł. Pierwszym był prosty – choć pewnie rzadko uświadamiany sobie przez nas fakt – że przez kilka pierwszych wieków biskup Rzymu nie miał „swojego” kościoła. Katedra biskupa Rzymu (wraz z baptysterium i pałacem papieskim) została wybudowana z fundacji cesarza Konstantyna Wielkiego dopiero po roku 313. Wcześniej papież nawiedzał – dla sprawowania Eucharystii – kolejne kościoły domowe, z czasem przekształcone w tzw. tituli. Na początku V w. było ich w Rzymie 25. Oczywiście, przybycie biskupa dla przewodniczenia Eucharystii w danej lokalnej społeczności nadawało jej szczególnie uroczysty charakter. Drugie „źródło” świątyń stacyjnych stanowiły kościoły związane z kultem świętych – szczególnie męczenników.

 

Liturgiczne „wędrowanie” papieża po rzymskich kościołach nie ograniczało się wcale jedynie do okresu Wielkiego Postu – wystarczy przejrzeć pod tym względem jedną z najważniejszych wczesnośredniowiecznych kolekcji kazań pozostawionych przez św. Grzegorza Wielkiego. Ostatecznie, to jednak tradycja wielkopostnych kościołów stacyjnych okazała się najlepiej przemyślana i najtrwalsza. Kultywowano ją w Rzymie aż do okresu awiniońskiego czyli do początków XIV wieku – w miejscach i formie wypracowanej za czasu wspomnianego już papieża Grzegorza – nie bez powodu nazywanego „ojcem średniowiecznego duszpasterstwa”.

Wielkopostną Liturgię stacyjną przywrócono w Rzymie (wpierw ad experimentum) w roku 1979 – także jako propozycję do naśladowania w innych, odpowiednio dużych stolicach biskupich (w Polsce zainaugurowano ją dotychczas w Łodzi i Warszawie; w tym roku dołączają Poznań i Kraków). Liturgia stacyjna może mieć różną formę – może nią być wyłącznie Eucharystia; może zostać ona poprzedzona procesją o charakterze pokutnym (połączoną ze śpiewem np. Psalmu 50 lub Litanii do Wszystkich Świętych); może też przyjąć formę Nieszporów albo Liturgii Słowa Bożego, w szczególności wspólnotowej Celebracji Sakramentu Pokuty i Pojednania (z indywidualną spowiedzią).

Duchowość całej Liturgii stacyjnej koncentruje się – tak w Rzymie, jak i w każdym innym mieście – wokół trzech zasadniczych elementów. Pierwszym jest wymiar pokutny – zrodzone ze słuchania Słowa: modlitwa, post i praktyka miłosierdzia. Drugim jest ukazanie miasta jako „przestrzeni świętej” – i to nierzadko od dawna, a wiec kodującej w sobie wielowiekowe, bogate dziedzictwo (niekoniecznie powszechnie znane). Trzeci element stanowi wymiar jedności całego partykularnego Kościoła wokół swojego biskupa. O aktualności każdego (!) z tych elementów nie trzeba chyba nikogo przekonywać…

 

Jako świątynie stacyjne zostały wybrane w Krakowie kościoły zarówno o dawnej metryce (przede wszystkim wawelska katedra, ale także Św. Krzyż, św. Katarzyna czy Najświętszego Salwatora), jak i kościoły nowsze – posiadające istotne znaczenie na pastoralnej mapie dzisiejszego Krakowa. „Sieć stacyjna” pokrywa całe miasto – wszystkie jego dzielnice. Żaden z kościołów nie jest „przypadkowy” – o tym, że w konkretnym dniu Liturgia odbywa się właśnie w nim zadecydowały różne powody: albo analogia do rzymskiego pierwowzoru (np. Kościół Mariacki jako odpowiednik Bazyliki Santa Maria Maggiore), albo związek z czytaniami liturgicznymi (Bazylika Bożego Miłosierdzia z racji na Ewangelię o Sądzie z uczynków miłosierdzia – Mt 25), albo względy topograficzne (kościół św. Anny w nawiązaniu do Ewangelii o uzdrowieniu przy sadzawce Betesda) – pełne objaśnienie zawiera załączona tabela.

Liturgie będą miały z reguły postać Mszy św., jeśli to możliwe o godz. 19.30 (wspólna godzina ułatwi wiernym pielgrzymowanie do kolejnych miejsc). Za każdym razem będzie im przewodniczył biskup (on też głosi homilię). Składka zebrana podczas Eucharystii ma być przeznaczona na konkretne dzieła charytatywne w Parafii.

 

bp Grzegorz Ryś

Kraków, 24 lutego 2017 r.

 

LISTA KOŚCIOŁÓW STACYJNYCH W KRAKOWIE ORAZ CELEBRANSÓW:

1.03 – Katedra na Wawelu, godz. 16:30 – abp Jędraszewski

2.03 – Kościół św. Krzyża (ul. Św. Krzyża), godz. 18:00 – bp Pieronek

3.03 – Kościół SS. Karmelitanek (ul. Kopernika), godz. 19:30 – bp Ryś

4.03 – Kościół oo. Reformatów (ul. Reformacka) – bp Zając

  1. tydzień Wielkiego Postu

6.03 – Bazylika Bożego Miłosierdzia (Łagiewniki) – bp Zając

7.03 – Kościół św. Józefa (oś. Kalinowe) – bp Ryś

8.03 – Bazylika Mariacka (Rynek Główny) – bp Ryś

9.03 – Kościół św. Katarzyny (ul. Augustiańska) – bp. Muskus

10.03 – Kościół śś. Piotra i Pawła (ul. Grodzka) – bp Pieronek

11.03 – Kościół św. Szczepana (ul. Sienkiewicza) – bp Muskus

  1. tydzień Wielkiego Postu

13.03 – Kościół św. Michała i św. Stanisław (Paulini na Skałce) – bp Pieronek

14.03 – Bazylika oo. Dominikanów – bp Ryś

15.03 – Kościół św. Maksymiliana (Mistrzejowice) – bp Muskus

16.03 – Kościół św. Barbary (Mały Rynek) – bp Zając

17.03 – Kościół MB Królowej Polski (Arka Pana) – abp Jędraszewski

18.03 – Kościół św. Augustyna i św. Jana Chrzciciela (Na Salwatorze) – bp Pieronek

  1. tydzień Wielkiego Postu

20.03 – Kościół św. Józefa (Sióstr Bernardynek na Poselskiej) – abp Jędraszewski

21.03 – Kościół św. Brata Alberta (oś. Dywizjonu 303) – bp Muskus

22.03 – Sanktuarium Krzyża Świętego (Opactwo w Mogile) – bp Zając

23.03 – Sanktuarium św. Jana Pawła II (Białe Morza) – kard. Dziwisz

24.03 – Kościół NMP z Lourdes na Miasteczku (ul. Misjonarska) – abp Jędraszewski

25.03 – Bazylika oo. Franciszkanów – bp Ryś

  1. tydzień Wielkiego Postu

27.03 – Kościół św. Mikołaja (ul. Kopernika) – bp Muskus

28.03 – Kościół św. Anny – bp Szkodoń

29.03 – Kościół pw. Nawrócenia św. Pawła (Stradom) – bp Szkodoń

30.03 – Kościół św. Jana Chrzciciela (Prądnik Czerwony) – bp Zając

31.03 – Kościół MB Różańcowej (Piaski Nowe) – bp Ryś

1.04 – Kościół MB Pocieszenia (ul. Bulwarowa) – bp Szkodoń

  1. tydzień Wielkiego Postu

3.04 – Kościół św. Marka – bp Szkodoń

4.04 – Kościół św. Jadwigi (Krowodrza) – bp Ryś

5.04 – Kościół św. Stanisława Kostki (Dębniki) – bp Szkodoń

6.04 – Kościół św. Józefa (Podgórze) – abp Jędraszewski

7.04 – Kościół ss. Albertynek „Ecce Homo” (ul. Woronicza) – bp Zając

8.04 – Kościół św. Floriana – kard. Dziwisz